Δράση και αντίδραση

Δεν έχει σημασία ποια από τις δύο δυνάμεις αποκαλούμε δράση και ποια αντίδραση.

 
Αν θεωρήσουμε δράση τη δύναμη με την οποία ο πύραυλος σπρώχνει τα αέρια, τότε αντίδραση είναι η δύναμη με την οποία τα αέρια σπρώχνουν τον πύραυλο. 




Αν θεωρήσουμε δράση τη δύναμη που ασκεί το χέρι στο λουλούδι, τότε αντίδραση είναι η δύναμη που ασκεί το λουλούδι στο χέρι.

Η Γη και το μήλο

Γιατί το μήλο κινείται προς τη Γη και όχι η Γη προς το μήλο;
Στο μήλο ασκείται από τη Γη η δύναμη του βάρους του. Σύμφωνα με το νόμο δράσης – αντίδρασης το μήλο ασκεί στη Γη δύναμη ίδιου μέτρου. Η μάζα της Γης είναι πολύ μεγαλύτερη από τη μάζα του μήλου, οπότε η αδράνεια της Γης είναι πολύ μεγαλύτερη από την αδράνεια του μήλου. Έτσι η μεταβολή της ταχύτητας της Γης είναι πολύ μικρότερη (ώστε να μην γίνεται αντιληπτή) από τη μεταβολή της ταχύτητας του μήλου. Για αυτό κινείται το μήλο προς τη Γη και όχι η Γη προς το μήλο.

Τρίτος νόμος του Νεύτωνα

Όταν ένα σώμα ασκεί δύναμη σε ένα άλλο σώμα (δράση), τότε και το δεύτερο σώμα ασκεί δύναμη ίσου μέτρου και αντίθετης κατεύθυνσης στο πρώτο (αντίδραση).
ή διαφορετικά
Σε κάθε δράση αντιστοιχεί πάντα μια αντίθετη αντίδραση.
  • Αφού σε κάθε δράση αναπτύσσεται μια αντίδραση, προκύπτει ότι στη φύση οι δυνάμεις εμφανίζονται πάντα κατά ζεύγη.
  • Η δράση και η αντίδραση ασκούνται ταυτόχρονα πάντα σε δύο διαφορετικά σώματα.
  • Το μέτρο της δράσης και της αντίδρασης είναι το ίδιο, ανεξάρτητα από τις μάζες των σωμάτων που αλληλεπιδρούν. Η μεταβολή της ταχύτητας όμως που προκαλούν σε κάθε σώμα εξαρτάται από τη μάζα του κάθε σώματος.
  • Οι δύο δυνάμεις (δράση – αντίδραση) ασκούνται σε διαφορετικά σώματα, έχουν δηλαδή διαφορετικό σημείο εφαρμογής, οπότε δεν μπορούμε να βρούμε τη συνισταμένη τους.
  • Ο νόμος δράσης – αντίδρασης εφαρμόζεται είτε τα σώματα είναι ακίνητα, είτε κινούνται με ταχύτητα.
  • Δεν έχει σημασία ποια από τις δύο δυνάμεις αποκαλούμε δράση και ποια αντίδραση.

    Βάρος και μάζα

    Η τιμή του βάρους W  ενός σώματος και  η τιμή της μάζας m του συνδέονται με τη σχέση
    W=mg 
    όπου g η επιτάχυνση της βαρύτητας του τόπου στον οποίο βρίσκεται το σώμα.

    To g μεταβάλλεται από τοόπο σε τόπο. Στη Γη η επιτάχυνση της βαρύτητας είναι περίπου 10 m/s2.

    Διαφορές μάζας - βάρους


    • Η μάζα είναι ένα μέγεθος που εκφράζει το μέτρο της αδράνειας ενός σώματος, ενώ το βάρος είναι η βαρυτική δύναμη που ασκεί η γη στο σώμα.
    • Η μάζα είναι μονόμετρο μέγεθος με μονάδα μέτρησης το Kg, ενώ το βάρος είναι διανυσματικό μέγεθος με μονάδα μέτρησης το Ν.
    • Η μάζα ενός σώματος παραμένει η ίδια σε οποιοδήποτε σημείο του σύμπαντος και αν μετρηθεί, ενώ το βάρος μεταβάλλεται.
    • Όργανο μέτρησης της μάζας είναι ο ζυγός ισορροπίας ή η ζυγαριά, ενώ όργανο μέτρησης του βάρους είναι το δυναμόμετρο.

    Αδράνεια και μάζα


    Κάθε σώμα έχει την τάση να αντιστέκεται σε οποιαδήποτε μεταβολή της κινητικής του κατάστασης και επομένως της ταχύτητάς του (αδράνεια). Δεν εμφανίζουν όμως όλα τα σώματα την ίδια αδράνεια. Πιο συγκεκριμένα:
    Όσο μεγαλύτερη είναι η μάζα ενός σώματος, τόσο δυσκολότερα μπορεί να μεταβληθεί η ταχύτητά του.
    Συνδυάζοντας την παραπάνω πρόταση με την έννοια της αδράνειας προκύπτει ότι η μάζα ενός σώματος είναι το μέτρο της αδράνειας του, δηλαδή της αντίστασης που παρουσιάζει το σώμα στη μεταβολή της κινητική τους κατάστασης. Μεγάλη μάζα σημαίνει και μεγάλη αδράνεια.

     

    Από τι εξαρτάται η μεταβολή της ταχύτητας;

    Τι είναι η μάζα και πώς επιδρά στη μεταβολή της ταχύτητας ενός σώματος;


    Πώς επιδρά η δύναμη στη μεταβολή της ταχύτητας ενός σώματος;